Το περιοδικό | The Journal

For English, scroll down

Το περιοδικό

Η έκδοση αυτού του περιοδικού είναι ένα εγχείρημα που αφορά τη φεμινιστική πολιτική της τοποθέτησης: όχι ως σταθερού σημείου αναφοράς και κλειστού ορισμού αλλά ως κινούμενου και κινητικού, ανοιχτού πεδίου αγώνα και αναστοχασμού. Ο φεμινισμός άλλωστε είναι ήδη ένα τέτοιο πεδίο κριτικής διερώτησης: ποιος φεμινισμός; ποια φεμινιστική θεωρία και πολιτική; Το τι του φεμινισμού διαπνέεται από το πού και το πότε, το ποιες και το πώς τους. Ο φεμινισμός –ως φεμινιστική θεωρία, κριτική, μεθοδολογία, εργασία, αγώνας, στάση, πρακτική και γραφή– αφορά την πολιτική της γνώσης: τον τόπο και τρόπο παραγωγής και κυκλοφορίας της. Αφορά την ενσώματη και γειωμένη κριτική θεώρηση και έμπρακτη ανατροπή του σεξισμού, του ρατσισμού, της ομοφοβίας/τρανσφοβίας.

Συνδεόμαστε με τους πολλαπλούς φεμινισμούς της μετααποικιακής και αντι-αποικιακής θεωρίας, της κουίρ θεωρίας, των αντικαπιταλιστικών κινημάτων, των μαρξισμών και των αντιεθνικισμών. Συνδεόμαστε με αυτές τις πολυσχιδείς όψεις της κριτικής θεωρίας ως κορμού θεωρίας, σώματος θεωρίας. Με αυτή την έννοια, η θεωρία δεν είναι πολυτέλεια, ούτε ματαίωση της πολιτικής πράξης. Είναι κριτική εμπλοκή με ό,τι λογίζεται ως νοητικά, φαντασιακά και πολιτικά δυνατό. Κι έτσι είναι πηγή κουράγιου και μετασχηματιστικών πολιτικών επιθυμιών για όσες/ους τοποθετούνται στη «λάθος πλευρά» της ιστορίας. Γι’ αυτό ο φεμινισμός δεν χωράει στον δυϊσμό θεωρία και πράξη, ούτε σε αυτόν μεταξύ εννοιολογικής και εμπειρικής εργασίας, αλλά είναι το πεδίο διαρκούς αποδόμησης αυτών των δυϊσμών.

Επιμένοντας να τοποθετούμαστε ενάντια στον «κοινό τόπο» που θέλει τον φεμινισμό ξεπερασμένο και αναχρονιστικό, διεκδικούμε έναν διαφορετικό πολιτικό χρόνο, μια διαφορετική συλλογική ανταπόκριση στην παρούσα «κρίσιμη κατάσταση». Ως φεμινίστριες, είμαστε ταυτόχρονα εντός και εκτός χρόνου. Τοποθετούμαστε στο παρόν αλλά συντασσόμαστε με τις συνθήκες δυνατότητας που ανοίγονται πέρα από αυτό. Συντονιζόμαστε με τις απαιτήσεις του παρόντος αλλά παραμένουμε κριτικές απέναντι στις σχέσεις εξουσίας που θέτουν τους όρους του παρόντος ως «κρίσιμης κατάστασης».

Στόχος του εγχειρήματος δεν είναι να αρθρωθεί απλώς ένας «γυναικείος λόγος» (ή ένας λόγος από και για γυναίκες) που να μεταφράζει προσωπικές εμπειρίες βίας, αποκλεισμού και καταπίεσης σε δημόσιο αφήγημα, αλλά, ακόμα περισσότερο, να τεθεί το ερώτημα για τις αναγκαίες προϋποθέσεις ενεργοποίησης και πολιτικοποίησης φεμινιστικών φωνών που αναζητούν να μετατραπούν σε δημόσιες μαρτυρίες της βίας και της καταπίεσης, αλλά και της αντίστασης και της αγωνιστικότητας. Στόχος αυτού του περιοδικού δεν είναι απλώς «να δοθεί φωνή στις γυναίκες» αλλά να επινοήσουμε συλλογικούς, μη βίαιους τρόπους αντίστασης που αναμετριούνται με την ισχύουσα έμφυλη γραμματική –γλωσσική, πολιτική, κοινωνική, συναισθηματική– μέσω της οποίας αρθρώνεται ο δημόσιος λόγος.

Ο φεμινισμός μάς επιστρέφει διαρκώς στην αναγκαιότητα της διερεύνησης του ερωτήματος του τι μπορεί να σημαίνει (και τι συνεπάγεται) η δράση, τόσο ως αντίσταση όσο και ως ευαλωτότητα. Ή, καλύτερα, αναδεικνύει την αλληλεπίδραση μεταξύ τρωτότητας και δυνατότητας, μεταξύ της ετεροπατριαρχικής και ρατσιστικής βίας και των πολλαπλών συλλογικών ή και μοναχικών αντιστάσεών μας. Τα φεμινιστικά κινήματα τόσο στην Ελλάδα όσο και σε διεθνείς χώρους έχουν επινοήσει και δοκιμάσει στην πράξη στρατηγικές αντίστασης που καταστρατηγούν τις νόρμες της διαμάχης και του πολέμου.

Τι μπορεί να σημαίνει η επιλογή να συνδέσεις ένα νέο περιοδικό με τη γενεαλογία ενός ονόματος που έχει διανύσει τη δική του πορεία, που έχει περάσει από πολλά «κύματα» για να εναντιωθεί στην έμφυλη βία, την ομοφοβία/τρανσφοβία, τον σεξισμό, την πατριαρχία, τις φυλετικές και ταξικές διακρίσεις και ανισότητες; Αποτελεί ένα κάλεσμα να ξεσκονίσουμε τα αρχεία της βίας που μας έχουν διαμορφώσει αλλά όχι καθορίσει και που από γενιά σε γενιά περνούν πάνω μας κάνοντας πως μας προσπερνούν. Τα περιοδικό φεμινιστιqά είναι μια επίκληση για εκ νέου συμμαχίες πέρα από την ουσιοκρατία των ταυτοτήτων, ένα κάλεσμα να ξανασκεφτούμε την κριτική εμπλοκή μας με τα κινήματα και τις κοινότητες, τους θεσμούς και το «δημόσιο». Είναι ένα έναυσμα για να δοκιμάσουμε νέες πρακτικές φεμινιστικού/κουίρ αρχείου.

Στη διεθνή ιστορική συγκυρία που εμφανίζεται το περιοδικό φεμινιστιqά, μια συγκυρία διαποτισμένη από τη νεοφιλελεύθερη παρόξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, την ασφαλειοποίηση των συνόρων, την επιμονή και επέκταση ιμπεριαλιστικών σχεδίων, και την εξάπλωση της ρατσιστικής και νεοφασιστικής βίας, επιθυμούμε όχι μόνο να συμμετάσχουμε και να ανταποκριθούμε στη νέα επιτακτική ανάγκη για φεμινιστική πράξη και σκέψη, αλλά και να ξαναδουλέψουμε (με) τη θεμελιακή μας δέσμευση σε μια προοπτική για έναν φεμινισμό που τοποθετείται στις σύνθετες συνυφάνσεις του φύλου, της φυλής, της κοινωνικής τάξης, της σεξουαλικότητας. Αυτό σημαίνει, από τη μια πλευρά, κριτική ρήξη με άλλες σφετεριστικές προτάσεις που γίνονται στο όνομα του «φεμινισμού» σήμερα, όπως με λόγους των ΜΚΟ, με κρατικές πολιτικές και άλλες κινήσεις που εργαλειοποιούν το φεμινισμό σε συντηρητικές πολιτικές ατζέντες. Αντίθετα, εμπνεόμαστε από διεθνικές/διεθνιστικές δράσεις και συμμαχίες που βασίζονται στον φεμινισμό, όπως το κίνημα Ni Una Menos στη Λατινική Αμερική, και ανοίγονται σε διαθεματικούς αντιρατσιστικούς αγώνες, όπως το Black Lives Matter: κίνημα διαμαρτυρίας και αντίστασης στη συστηματική βία εναντίον των μαύρων στις ΗΠΑ.

Δεσμευόμαστε στην κριτική συνομιλία φεμινισμού και κουίρ – στη θεωρία, την τέχνη, τα υποκείμενα, τα συναισθήματα, τα σώματα και τις πολιτισμικές πρακτικές. Η έμφαση της κουίρ θεωρίας στην αποδόμηση λογοθετικών και πειθαρχικών αντιλήψεων και κοινωνικών δομών που κανονικοποιούν υποκειμενικότητες και σεξουαλικότητες καθώς και στην κριτική της πολιτικής των ταυτοτήτων ανοίγει τον δημόσιο χώρο σε έκκεντρες φωνές και πειραματικά αισθητικά και πολιτικά εγχειρήματα. Ενδιαφερόμαστε για μια κουίρ πολιτική που αντιστρατεύεται την πραγμοποίηση τυπολογιών ταυτοτήτων στα πρότυπα του δυτικού καπιταλιστικού μοντέλου. Εργαζόμαστε για μια δυναμική συνθετική φεμινιστική/κουίρ/αντιρατσιστική παρέμβαση που ιστορικοποιεί και ανατρέπει τις προδιαγραφές του κυρίαρχου υποκειμένου ως λευκού, εθνικού, αστικού, ανδρικού, αρτιμελούς και ετεροκανονιστικού.

Το όνομα του περιοδικού υπαινίσσεται ένα ξαναγράψιμο που φέρει τα ίχνη προηγούμενων και κληρονομημένων φεμινιστικών και κουίρ λόγων και πρακτικών, ενώ συγχρόνως προκαλεί την αναδιατύπωσή τους θέτοντας όλα τα εμπλεκόμενα υπο-κείμενα και συγ-κείμενα σε συνεχή κίνηση και κριτική θεώρηση. Αυτή την πρόκληση εκπροσωπεί άλλωστε το αμήχανα αμετάφραστο q του queer, τοποθετημένο εμφατικά μέσα στις λέξεις και τα πράγματα του «φεμινισμού». Τα φεμινιστιqά, που ως επίρρημα παραπέμπουν στον τρόπο που πράττουμε, αναστοχαζόμαστε και συγκινούμαστε, ευελπιστούμε να ανοίξουν ένα πεδίο μελλοντικών συλλογικών δυνατοτήτων κίνησης και διερώτησης. Αυτή η εργασία απαιτεί και κινητοποιεί διαφορετικές χρονικότητες, που απαντούν στο «εδώ και τώρα» αλλά ταυτόχρονα αντιστέκονται στους αυτοματισμούς και τις ανυπόμονες ευκολίες του πραγματισμού και της επικαιρότητας. Έχουμε επίγνωση ότι συμμετέχουμε σε –και εμπνεόμαστε από– μια μακρά και επίπονη γενεαλογία φεμινιστικών εγχειρημάτων στην Ελλάδα και πέρα από αυτήν.

Η φωτογραφία από το αρχικό χειρόγραφο του μυθιστορήματος Αγαπημένη της Τόνι Μόρισον, που γράφει την ανείπωτη ιστορία ενός εξεγερμένου φαντάσματος το οποίο παίρνει σάρκα και οστά παρεμβαίνοντας απρόσκλητα στο αρχείο της σκλαβιάς και του ρατσισμού στην μετεμφυλιακή Αμερική, αποτελεί το εξώφυλλο του πρώτου τεύχους του περιοδικού: πρόκειται για μια εικόνα που αποτυπώνει τέτοιες πολυφωνίες, καθώς αφηγείται την ιστορία της διάσχισης των ορίων ανάμεσα σε λέξεις που γράφονται, που διαγράφονται και που αναδιατυπώνονται. Αυτές οι ανυπότακτες αναγνώσεις, διασχίσεις και συνάψεις είναι ο λόγος και ο στόχος αυτού του περιοδικού.

Η εκδοτική ομάδα

Εκδοτική Ομάδα:
Ειρήνη Αβραμοπούλου, Αθηνά Αθανασίου, Μαρία Λιάπη, Έλενα Τζελέπη

Γραμματεία Σύνταξης:
Ειρήνη Αβραμοπούλου, Άλκηστη Ευθυμίου, Αλίκη Θεοδοσίου, Αθηνά Παπαναγιώτου, Έλενα Τζελέπη

Επιστημονική Επιτροπή:
Meltem Ahiska, Boğaziçi University
Αθηνά Αθανασίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Ντίνα Βαΐου, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
Ελένη Βαρίκα, Université de Paris VIII
Joanna Bourke, Birkbeck – University of London
Wendy Brown, University of California – Berkeley
Judith Butler, University of California – Berkeley
Άντζελα Δημητρακάκη, University of Edinburgh
Έλενα Λοϊζίδου, Birkbeck – University of London
Δημήτρης Παπανικολάου, University of Oxford
Ann Laura Stoler, New School for Social Research
Φωτεινή Τσιμπιρίδου, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Αγγέλικα Ψαρρά, δημοσιογράφος-ιστορικός

Σχεδιασμός ιστοσελίδας, διαχείριση περιεχoμένου και καλλιτεχνική επιμέλεια:
Maria F Dolores, Holly Ingleton και Ειρήνη Σπανοπούλου

Σχεδιασμός λογότυπου:
Maria F Dolores

Επιμέλεια κειμένων:
Ελένη Μπούρου

Ευχαριστούμε θερμά την Ηώ Χαβιαρά για τη γραφιστική υποστήριξη.

Ευχαριστούμε για την υποστήριξή τους το Κέντρο Γυναικείων Μελετών και Ερευνών Διοτίμα, το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ, καθώς και την Κωνσταντίνα Κούνεβα.

Έδρα: Αθήνα

 

Tα άρθρα που δημοσιεύονται στο περιοδικό φεμινιστιqά υπόκεινται σε άδειες χρήσης Creative Commons Aναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή CC-BY-NC-SA. Σε κάθε άλλη περίπτωση, το περιεχόμενο συνοδεύεται από σαφή ειδικότερη σημείωση αναφορικά με το καθεστώς πνευματικής ιδιοκτησίας στο οποίο υπόκειται.

ISSN: 2585-3937

The Journal

This is a journal that engages the feminist politics of positionality, not as a fixed and stable point of reference, but as a moving, mobile and open-ended field of struggle and reflection. Feminism is always already a site of critical questioning: Which feminism, which feminist theory and politics? The what of feminism is suffused with the where and the when, the who and their how. Feminism –as feminist theory, critique, methodology, labor, struggle, position, affect, (self-)history, practice and writing– is always about the politics of knowledge: the time, place and mode of its production and distribution. Feminism fuses embodied and grounded critical theorizing with the active subversion of sexism, racism, homophobia and transphobia.

The journal draws on and converses with a multiplicity of feminisms, postcolonial and decolonial critiques, queer theories, critical race theories, Marxisms, anti-nationalisms, anti-capitalist ideas and movements. It links up with diverse aspects of critical theory as a corpus/body of situated knowledge and reflective engagement. From this perspective, theory is neither a luxury, nor a cancellation of political praxis. It is a critical engagement with what has been deemed conceptually, imaginatively and politically possible and/or impossible. It is thus a source of courage and transformative political desire for those who have been placed on the abjected and precarious “wrong side” of history. For that reason, feminism cannot be reduced to a simplistic dichotomy between theory and practice, nor one between intellectual and experiential labor, but instead constitutes a site of constant deconstruction of those oppositional schemas.

In insisting on taking a position against the common doxa that feminism is outdated and anachronistic, we lay claim to a different political temporality, a different collective response to the historical present. As feminists, we are simultaneously inside and outside given time. We are situated in the present but we align ourselves with the conditions of possibility that extend beyond it. We are attuned to the demands and claims of the present, but we remain critical of power matrices that define the terms of present as extraordinary, exceptional, and “critical”.

The goal of this project is not simply to articulate a “woman’s discourse” (or a discourse by and for women), but rather to pose the questions of what might be the necessary preconditions to activate and politicize feminist voices seeking transformation into public testimonies of violence and exploitation, but also of resistance, courage, and struggle. The commitment of this collective work is not just to “give voice to women” but to put forward new collective, non-violent modes of resistance that can confront the prevailing gendered grammatology –linguistic, political, social, affective– through which public discourse is articulated.

Feminism continually returns us to the need to broaden the question of what action signifies (and what it entails), both as resistance and vulnerability. Or, better, it demonstrates to us the interaction between vulnerability and possibility, between heteropatriarchy and racist violence and intersectional modes of collective resistance. Feminist movements both in Greece and in international contexts have imagined and experimented in practice with strategies of resistance that have circumvented the very norms of conflict and war. 

What to make of the choice to associate a new journal with the genealogy of a term that has traversed its own course, that has gone through many “waves” in order to combat and resist gendered violence, homophobia/transphobia, sexism, patriarchy, racial and class discriminations and inequalities? We see it as a call to brush up again against the archives of violence that have formed us yet not determined us, and which from generation to generation pass over us as if they pass by us. The journal feministiqá is a call for the formation of intersectional alliances beyond identitarian essentialisms, a call to rethink our critical engagement with movements and communities, institutions and the “public”. It is an opening to try out new collective practices of ethics, politics and aesthetics from the perspective of feminist/queer archives and counter-publics.

In the international historical conjuncture in which the journal feministiqá appears, a conjuncture permeated by the neoliberal exacerbation of social inequalities, the securitization of borders, the insistence on and extension of imperialist designs, and the intensification of racist and neo-fascist violence, we do not only seek to participate in and to respond to the new urgent need for feminist action and thought, but also to rework our foundational commitment to a feminist/queer/decolonial vision. That means, on the one hand, a critical break with proposals for the expropriations made in the name of “feminism” today, such as the discourses of NGOs, state policies and other programs that instrumentalize feminism within conservative political agendas. To the contrary, we are inspired by international and transnational actions and coalitions such as the movement Ni Una Menos in Latin America as well as the intersectional antiracist struggles of Black Lives Matter.

We commit to a critical discussion of feminism and queer theory –in theory, art, subjects, affects, bodies and cultural practices- that works despite and against the racial capitalist normativity. Our commitment is to a complex feminist/queer/anti-racist situated knowledge that challenges the terms of a dominant subject as white, bourgeois, cis, male, able-bodied and heteronormative. 

The name of the journal implies a rewriting that bears the traces of earlier feminist and queer discourses and practices passed down to us, while at the same time inciting their reformulation by setting all the participant sub-texts and con-texts into constant movement and critical rethinking. Besides, this challenge enacts the untranslatable “q” of queer, located emphatically between the words and things of “feminism”. Feministiqá, translated feminist-ly in English, as an adverb refers to the kind of way we act, think and are moved (to one another). This work demands and activates different temporalities, which respond to the “here and now” but at the same time resist knee-jerk conveniences of pragmatism and timeliness.

The cover image of the first issue of the journal is a photograph from the original manuscript of Toni Morrison’s novel Beloved, which relates the ineffable story of a ghost who has arisen, taking on flesh and bones, to intervene, uninvited, in the archive of slavery and racism of the post-Civil War U.S. Such dissident readings, intersectional and relational, are what sustain the commitment of this journal.

The editorial team

Editorial Board:
Athena Athanasiou, Eirini Avramopoulou, Maria Liapi, Elena Tzelepis

Editorial Office:
Eirini Avramopoulou, Alkisti Efthymiou, Athina Papanagiotou, Aliki Theodosiou, Elena Tzelepis

Advisory Board:
Meltem Ahiska, Boğaziçi University
Athena Athanasiou, Panteion University
Joanna Bourke, Birkbeck – University of London
Wendy Brown, University of California – Berkeley
Judith Butler, University of California – Berkeley
Angela Dimitrakaki, University of Edinburgh
Elena Loizidou, Birkbeck – University of London
Dimitris Papanikolaou, University of Oxford
Aggelika Psarra, journalist-historian
Ann Laura Stoler, New School for Social Research
Fotini Tsibiridou, University of Macedonia
Dina Vaiou, National Technical University of Athens
Eleni Varikas, Université de Paris VIII

Website design, content management and art direction:
Maria F Dolores, Holly Ingleton and Eirini Spanopoulou

Logo design:
Maria F Dolores

Copy editing:
Eleni Bourou

We warmly thank Io Chaviara for her support in graphic design.

We thank the Centre for Research on Women’s Issues (CRWI) “Diotima”, the Rosa Luxemburg Foundation and Konstantina Kouneva for their support.

Based in: Athens

 

The articles published in the journal feministiqá are licensed under the Creative Commons license CC-BY-NC-SA. In any other case, the content is accompanied by an explicit special note regarding the intellectual property regime to which it is subject.

ISSN: 2585-3937